Enflasyon, Ali Cengiz oyunu gibidir. Vergi verirsin, paran eksilir paranın devlete gittiğini bilirsin, Enflasyon varsa paran eksililir ama paranın nereye gittiğini tam olarak bilemezsin. Parana faiz alırsın, paran artacak zannedersin ama enflasyon varsa ve faiz oranı enflasyondan az ise, yine paran eksilir. Maaşına zam gelir ama  zamanla aynı parayla alabildiğin şeyler azalır yani paranın alım gücü düşer, yine paran eksilir ve paranın ne kadarının tam olarak nereye gittiğini bilemediğin bir Ali Cengiz oyunu gibidir.

Peki, enflasyon canavarı diye de adlandırılan enflasyon nedir, neden olur? 

Güncel Sözlük anlamı ile enflasyon;

1. Dolanımdaki para miktarıyla, malların ve satın alınabilir hizmetlerin toplamı arasındaki açığın büyümesinden ortaya çıkan ve fiyatların toplam yükselişi, paranın değerinin düşmesi biçiminde kendini gösteren ekonomik parasal süreç; para şişkinliği, parasal  şişkinlik.

2. Gereğinden fazla artış; şişkinlik

3. Pahalılık

Ekonomik anlamda ;

Kökeni Latince “inflāre” (şişirmek, kabartmak) anlamına gelen kelimeden türemiş ve  “para arzının şişmesi / para miktarının artması” anlamında kullanılmıştır. Kelimenin aslı budur. Sonraları nedense, bu kavram , genel fiyatlar seviyesinin sürekli artması anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Bu tanım kafa karıştırıcıdır, enflasyonla hayat pahalılığını ayırt etmemizi ve enflasyonla mücadeleyi zorlaştıran bir yaklaşımdır. Enflasyonda da fiyatlar artar, hayat pahalılığında da fiyatlar artar ama enflasyonda para miktarı arttığı için fiyatlar artar, hayat pahalılığında ise para miktarı sabit kalsa dahi, tekellerin, kartellerin veya üretici yada satıcıların ürünlerine sürekli zam yapması ile fiyatlar artar. Sonuç aynıdır ama sebep farklıdır. Bir hastalığın sebebini bilmeden semptomlarına (sonucuna, belirtilerine) göre tedavi yaparak hastalığı iyileştiremezsiniz. Bu yüzden kavramlarla oynamamak gerekir.

Enflasyonun tanımı dolaşımdaki paranın (Emisyon hacminin) artmasıdır. Fakat  iş bu kadar kolay değildir. Zira para yerine geçen senet, vadeli çek, kredi kartı, banka teminat mektubu ve açık hesap gibi borçlanma araçları ile de,  dolaşımdaki para sanal olarak artırılır ve enflasyona neden olur. Öyle ise enflasyonla mücadele etmenin yolu, para basmamak, vadeli çeki tamamen yasaklamak ve vadeli satışlara sınır getirmektir. Bu kadar kolaysa neden yapılmıyor ? Çünkü gelir dağılımı bozuk, insanların çoğu,  bazı şirketler  peşin para ile ihtiyaçlarını gidermekte zorlanıyor, hükümetler de para basarak veya kredileri artırarak piyasaları geçici rahatlatma yoluna gidiyor. Bir süre azla yetinip, sonra kalıcı rahatlık yaşamak, zaten azla yetinen halka zor geleceğinden, iktidarlar borçlanarak, para basarak sanal veya gerçek zenginlik yaratma yolunu seçebiliyorlar.

 Engin S. 13 Mart 2026, Darıca